Gemeenten stimuleren weerbaarheid

Praktijkvoorbeelden

Utrecht

Zwolle

Vlissingen

Tholen

 

Aan de slag met weerbaarheid op basisscholen: 7 tips voor gemeenten

Door het beschrijven van praktijkvoorbeelden hoopt Movisie andere gemeenten te inspireren om weerbaarheidstrainingen op basisscholen te implementeren. Graag geven wij een aantal tips die hierbij van pas kunnen komen. De tips zijn gebaseerd op gesprekken met de gemeenten Utrecht, Zwolle, Tholen en Vlissingen, en met verschillende uitvoerders van de trajecten.

1. Bestuurlijke betrokkenheid/ambassadeurs
Voor een stevige agendering van het thema weerbaarheid is het noodzakelijk dat de verantwoordelijke bestuurders zich betrokken voelen bij het onderwerp. Zij zijn immers degenen die draagvlak voor het thema kunnen creëren in de gemeenteraad. Ook buiten de politieke arena kan een betrokken bestuurder optreden als ambassadeur, bijvoorbeeld in het enthousiasmeren van scholen (zie ook tip 3).

2. Een sterke uitvoerder
Een inhoudelijk sterke uitvoerder is van wezenlijk belang voor een goed verloop van een weerbaarheidsproject. Sommige gemeenten kiezen voor de GGD, die vaak al nauw samenwerkt met zowel scholen als de gemeente. In andere gevallen kan het meer voor de hand liggen om een andere uitvoerder aan te wijzen, bijvoorbeeld als een andere organisatie meer ervaring heeft met het verzorgen van weerbaarheidstrainingen.

3. Draagvlak creëren op scholen
In de beginfase zijn niet altijd alle scholen enthousiast om weerbaarheidstrainingen in te kopen, bijvoorbeeld omdat de lesroosters al erg vol zitten, of omdat er te weinig geld beschikbaar is om de eigen bijdrage te kunnen voldoen. De gemeente kan een cruciale rol spelen in het enthousiasmeren van scholen, waarbij het vooral loont om te investeren in scholen die in principe al geïnteresseerd zijn om een training aan te bieden. Hierbij geldt dat als één school eenmaal een training heeft gegeven, andere scholen vaak vanzelf, via mond-tot mond reclame, zullen volgen. Een proefles of een voorlichtingsbijeenkomst vanuit de gemeente kan scholen over de drempel helpen. Het is belangrijk om als gemeente aan te sluiten bij bestaande problematiek op scholen, zoals pesten, voortijdig schoolverlaten of de overgang naar de middelbare school. Weerbaarheidstrainingen kunnen ook gekoppeld worden aan bestaande projecten die reeds op scholen lopen, zoals de Week van de Lentekriebels of de Veilige School. Weerbaarheidstrainingen moeten echter wel een eigen plaats hebben; juist de intensieve aandacht voor dit thema zorgt voor de hoge kwaliteit.

4. Financiële middelen
De eerste voorwaarde voor scholen om weerbaarheidstrainingen aan te kunnen bieden is de beschikbaarheid van financiële middelen. Voor de meeste scholen is het moeilijk of onmogelijk om de trainingen zelf te financieren. Gemeenten kunnen hierin een belangrijke bijdrage leveren. Weerbaarheid is een breed thema, dat aan kan sluiten bij verschillende beleidsterreinen. Hiervan kan gebruik gemaakt worden bij het zoeken naar middelen. Gemeenten kunnen ook gebruik maken van landelijke regelingen om de financiering van weerbaarheidstrainingen rond te krijgen. Als er niet voldoende middelen beschikbaar zijn, is het belangrijk om als gemeente te overwegen of bepaalde scholen voorrang moeten krijgen (bv scholen met hoge cijfers op het gebied van grensoverschrijdend gedrag; scholen in achterstandswijken; scholen in het speciaal onderwijs).

5. Een gemeentelijk coördinator
Het benoemen van een gemeentelijk coördinator, die weerbaarheid in zijn/haar taak heeft, draagt bij aan de voortgang en continuïteit van een project weerbaarheid. De coördinator kan contact onderhouden met de deelnemende scholen en de uitvoerder. Door regelmatig overleg blijft de vinger aan de pols: wat gaat er goed, waar loopt het project vast, wat zijn ideeën voor de toekomst? Eventuele knelpunten kunnen besproken en opgelost worden. De gesprekken vormen voor alle partijen meteen een motivatie: het biedt ruimte om successen te vieren en verbeterpunten op te pakken.

6. Borging in beleid
Opname van het thema weerbaarheid in beleid zorgt ervoor dat in een gegeven periode de aandacht voor het thema gegarandeerd is. Opname in beleid schept verplichtingen en zorgt ervoor dat er ook daadwerkelijk middelen worden vrijgemaakt om weerbaarheidstrainingen te realiseren. Soms kan een concrete gebeurtenis aanleiding zijn om weerbaarheid op te nemen in beleid, maar het kan ook opgenomen worden in aansluiting op reeds bekende themas, zoals jeugdgezondheid, pesten, huiselijk/seksueel geweld, kindermishandeling, voortijdig schoolverlaten, relationele vorming, preventie alcohol- en drugsmisbruik, criminaliteit, veiligheid, etcetera.

7. Samenwerking tussen gemeenten
Samenwerking met andere gemeenten biedt zowel inhoudelijk als financieel voordeel, omdat meerdere gemeenten samen één uitvoerder en één coördinator aan kunnen stellen. Dat drukt de kosten en vergroot de kans op borging.

Laat u inspireren door de praktijkvoorbeelden van Utrecht, Zwolle, Vlissingen en Tholen.