Marthie Overeem, azc Leersum
Marthie Overeem is programmabegeleider bij azc Leersum en heeft het train-de-trainertraject weerbaarheid gevolgd.
Waarom moest er meer aandacht komen voor veiligheid in en om het azc in Leersum?
Een paar jaar geleden kwamen er signalen dat meisjes en vrouwen zich op het centrum onveilig voelden. Meisjes en vrouwen worden aangesproken vanuit autos op weg naar het centrum; of ze seksuele diensten willen verrichten voor geld. Er is vervolgens onder-zoek naar gedaan. Vanaf de bushalte naar het centrum moet je door het bos tien minuten lopen. In de cursus leren de meisjes en vrouwen dat ze de weg door het bos kunnen afleggen zonder te reageren op het aanbod vanuit de autos. Verder weten ze nu dat ze aangifte kunnen doen bij de politie of een melding kunnen maken bij de receptie van het azc. Ze hebben geleerd het kenteken van die auto te noteren, niet te schrikken en alles te laten vallen en dan we te rennen als ze door een auto benaderd worden.
Wat is het succes van deze weerbaarheidstraining?
Je hebt in de cursus veel ruimte om te improviseren en krijgt als trainer genoeg handvatten om ook andere oefeningen te doen. De meiden konden bijvoorbeeld heel druk zijn, dus oefenen met een kruistrap deden we op dat moment niet. We begonnen de les vaak met veel bewegen zodat de deelneemsters hun energie goed konden kanaliseren. Daarna keken we naar een film over loverboys omdat zij extra gevoelig voor complimenten en dus hierdoor een extra kwetsbare groep zijn.
Wat was het effect van de cursus op de deelnemers?
In de loop van de cursus zag ik een vrouw weerbaar worden. Zij had te maken met huiselijk geweld. Vanuit de MO (Medische Opvang voor asielzoekers) was zij naar ons doorverwezen. De vrouw heeft twee cursussen gevolgd, dus in totaal 20 lessen. In het begin bracht haar man haar, en hij haalde haar ook op. Dit controlerend gedrag had allemaal te maken met zijn angst. Aan het eind kwam de vrouw alleen en ging alleen weg. Zonder telefoon en zonder enige controle van haar man.
Ook ten aanzien van de Nederlandse samenleving zagen we de vrouwen steeds meer weerbaar worden. Met name voor de bewoners uit Birma en Nepal is dat extra belangrijk. Vanuit hun boeddhistische geloofsovertuiging gaan ze uit van het goede in de mens. Daardoor zijn ze gewend en geneigd om ja te zeggen. Vanuit deze levenshouding kun je echter in het Westen in de problemen komen. Ze zijn nu beter in staat om nee te zeggen en ze zijn minder afhankelijk. De cursus is een eyeopener voor de meeste vrouwen. Ze realiseren zich dat ze niet altijd een slachtoffer hoeven te zijn. Je ziet ze ook trotser worden. De jonge meiden doen in het begin lacherig, ze giechelen veel, het is ook best eng! Nadat ze een plankje doorslaan, zie je een belangrijk omslagpunt; het besef ik durf dat.ik kan dat.
Wat zijn de randvoorwaarden voor een succesvolle weerbaarheidstraining?
In het azc Leersum wordt de cursus breed gedragen, zowel door de leidinggevende als andere collegas. De coördinator is vanaf het begin enthousiast erover geweest. Hetzelfde geldt voor de locatiemanager.
Zijn er ook knelpunten?
Ja, de opkomst. Werving vraagt om extra inspanning. Vrouwen opnieuw benaderen bijvoorbeeld één week voor aanvang van de cursus, weer één dag ervoor en dan langs de deuren vlak voor de aanvangstijd. Dit alles heeft te maken met het te lang wonen op het centrum, soms wel zeven of acht jaar! Mensen zijn moe van het wachten en hebben geen hoop meer. Je moet dus extra tijd en energie erin steken om ze te activeren en motiveren.
